Barlag klapanlarynyň klassifikasiýa we gurnama ugry
Barlag klapanynyň umumy syny
Gaýtargy klapanlar suwy tygşytlamak taslamalarynda, nebithimiýa senagatynda, daşky gurşawy goramakda we beýleki ugurlarda giňden ulanylýan möhüm suwuklyk dolandyryş enjamydyr. Onuň esasy wezipesi suw serişdeleriniň yzyna akmagynyň öňüni almak we turbageçiriji ulgamynda suw serişdeleriniň bir taraplaýyn akymyny üpjün etmekdir. Gaýtargy klapanlaryň klassifikasiýa we gurnama ugry olaryň işine we hyzmat ediş möhletine gönüden-göni täsir edýär. Bu makala gaýtargy klapanlaryň dürli görnüşleri we olary gurnama görkezmeleri üçin zerur bolan meseleler jikme-jik tanyşdyrylar.
Barlag klapanlarynyň esasy görnüşleri
Gurluşyna we iş prinsipine görä, çekiji klapanlar esasan aşakdaky görnüşlere bölünýär:
1. Iki plastinkaly barlag klapany
2. Lift barlag klapany
3. Şarly barlag klapany
4. Aýlanýan barlag klapany
Barlag klapanynyň gurnama ugry görnüşi
1. Gorizontal gurnama: pes basyşly turba ulgamlarynda köplenç ulanylýan we klapan gaplagynyň diametri turbanyň diametrinden uly bolan gorizontal turba geçirijisine gözegçilik klapanyny gurnamagyň usulyna degişlidir.
2. Dik gurnama: ýokary basyşly turba ulgamlarynda köplenç ulanylýan we klapan gaplagynyň diametri turbanyň diametrinden kiçi bolan dik turba geçirijisine gözegçilik klapanyny gurnamagyň usulyna degişlidir.
1. Iki diskli barlag klapany
Iki diskli barlag klapany: adatça suwuklyk akymynyň merkezi çyzygyna perpendikulýar bolan iki ýarym tegelek diskden ybarat bolýar. Iki diskli gözegçilik klapanlary kiçi uzynlykdaky ykjam klapanlardyr. Olar iki flanesiň arasynda gurnalýar. Olar, adatça, gysgyçly ýa-da flanesli bolýar. Olar, adatça, diametri ≤1200 mm bolan turbalarda ulanylýar.
Iki diskli barlag klapanynyň gurnama ugry
Iki diskli gözegçilik klapanlary turba geçirijide gorizontal ýa-da dikligine gurnalyp bilner. Gorizontal gurnama gözegçilik klapanynyň açylmagyny we ýapylmagyny agyrlyk güýjüniň täsirine salyp, onuň açylyş tizligini has durnukly edip we turba geçirijisiniň basyş ýitgisini netijeli azaldyp biler. Dik gurnama klapanyň ýapylanda agyrlyk güýjüniň täsirine salyp, onuň möhürini has berk edip biler. Mundan başga-da, dik gurnama gözegçilik klapanynyň diskiniň suwuklygyň çalt çalşylmagy wagtynda çalt titremeginiň öňüni alyp, diskiň we klapan oturgyjynyň titreme aşynmagyny azaldyp we klapanyň hyzmat möhletini uzaldyp biler.
2. Aýlanýan gözegçilik klapany
Aýlanýan barlag klapanlaryklapan diski bar. Ortaça öňe akanda, klapan diski açylýar; ortaça ters ugurda akanda, klapan diski yzyna akmagyň öňüni almak üçin klapan oturgyjyna gaýtadan berkidilýär. Bu görnüşli klapan, ýönekeý gurluşy we pes garşylygy sebäpli, köplenç uly diametrli turbageçirijilerde ulanylýar.
Swing barlag klapanynyň gurnama ugry
Aýlanýan gözegçilik klapanlary gorizontal ýa-da dikligine gurnalyp bilner, ýöne adatça olary gorizontal turba geçirijilerine gurnamak maslahat berilýär. Hakyky ýagdaýa baglylykda, aýlanýan gözegçilik klapanyny gyşarnykly hem gurnap boljakdygyny bellemeli, eger gurnama burçy 45 gradusdan geçmese we gurnama ýagdaýy laýyk bolsa, bu klapanyň adaty açylmagy we ýapylmagy funksiýalaryna täsir etmez.
3. Gorizontal göteriji barlag klapany
Gorizontal galdyryjy barlag klapanynyň klapan diski klapan göwresindäki ýol görkeziji reýs boýunça ýokary we aşak hereket edýär. Ortaça suw öňe akanda, klapan diski galdyrylýar; ortaça suw ters ugurda akanda, klapan diski yzyna akmagyň öňüni almak üçin klapan oturgyjyna gaýdyp düşýär.
Gorizontal göteriji barlag klapanynyň gurnama ugry
Gorizontal galdyryjy gözegçilik klapany gorizontal turba geçirijisine gurnalmaly. Dikligine gurnalanda, onuň klapan özeni gorizontal ýagdaýda bolany üçin, klapan oturgyjy bilen merkezleşdiriş ukyby öz agramynyň täsiri astynda peselýär we klapan özeniniň möhürlenme ukybyna täsir edýär.
4. Dik galdyryjy barlag klapany
Dik üçingöteriji barlag klapanlary, klapan özeniniň hereket ugry turba geçirijisiniň ugry bilen paralleldir. Klapan özeniniň merkezi bolsa akym kanalynyň merkezi bilen gabat gelýär.
Dik galdyryjy barlag klapanynyň gurnama ugry
Dik gözegçilik klapanlary, suwuň ýokaryk akýan turbalara dikligine gurnalmalydyr, sebäbi agraýyş güýji akym togtalanda klapan diskiniň çalt ýapylmagyna kömek edýär.
5. Şar barlag klapany
Şar görnüşli gözegçilik klapany klapan göwresinde ýokary we aşak hereket edýän şar ulanýar. Ortaça suw öňe akanda, şar klapan oturgyjyndan daşlaşdyrylýar, kanal açylýar we ortaça suw geçýär; ortaça suw ters ugurda akanda, şar yzyna akmagyň öňüni almak üçin klapan oturgyjyna gaýdyp gelýär.
Şar barlag klapanynyň gurnama ugry
Şarly gözegçilik klapanlary gorizontal turbalara gurnalyp bilner, ýöne olar, esasanam, orta suw ýokary akanda, dik gurnamak üçin has amatlydyr. Şaryň öli agramy akym togtadylanda klapanyň ýapylmagyna kömek edýär.
Barlag klapanynyň dikligine gurnalmagyna täsir edýän faktorlar
Barlag klapanyny dikligine gurnalanda, onuň netijeli işlemegini üpjün etmek üçin birnäçe faktorlary göz öňünde tutmaly:
1. Akymyň ugry
Dik gurnamada, gurşawyň akym ugry örän möhümdir. Ýokary akanda, klapan diski gurşawyň basyşy bilen açylyp bilner we ýapylýan zat klapan diskiniň öz ýerine gaýdyp gelmegine kömek edýän agyrlyk güýjidir, aşak akanda bolsa, klapanyň ygtybarly ýapylmagyny üpjün etmek üçin goşmaça çäreler talap edilip bilner.
2. Grawitasiýa täsiri
Agirlik güýji klapanyň açylmagyna we ýapylmagyna täsir edýär. Iki gatlakly we galdyryjy gözegçilik klapanlary ýaly aggirlik güýjüne bagly möhürlenýän klapanlar dikligine ýokary akanda has gowy işleýär.
3. Medianyň häsiýetnamalary
Ýapyşlyk, dykyzlyk we bölejikleriň düzümi ýaly gurşawyň häsiýetnamalary klapanyň işine täsir edýär. Ýapyşlyk ýa-da bölejikleri öz içine alýan gurşawlar klapanyň ygtybarly işlemegini üpjün etmek üçin has berk dizaýny we ýygy-ýygydan tehniki hyzmat talap edip biler.
4. Gurnamak gurşawy
Temperatura, basyş we aşyndyryjy maddalaryň bolmagy ýaly gurnama gurşawy klapanyň işine we ömrüne täsir eder. Belli bir gurşawa laýyk materiallary we dizaýnlary saýlamak klapanyň hyzmat ömrüni uzaldyp biler.
Dik gurnamagyň artykmaçlyklary barlag klapanynyň
1. Awaziýet güýjüniň ulanylyşy
Suw geçirijisiniň ýokaryk akyşy ýagdaýynda, agraýyş güýji klapanyň ýapylmagyna kömek edýär, möhürleme işini gowulandyrýar we daşarky kömege mätäçlik döretmeýär.
2. Aşynmagy azaldyň
Barlag klapanyny ýapmak üçin gurşawyň we klapan plastinkasynyň agyrlyk güýjüni ulanmak titremegi azaldyp, aşynmagy azaldyp, klapanyň hyzmat möhletini uzaldyp we tehniki hyzmatyň ýygylygyny azaldyp biler.
Dik gurnamagyň kemçilikleribarlag klapanynyň
1. Akym garşylygy
Dik gurnama, esasanam diňe klapan plastinkasynyň agramyna däl, eýsem klapan plastinkasynyň üstündäki ýazyň berýän basyşyna hem garşy durmaly bolan dik galdyryjy gözegçilik klapanlary üçin akym garşylygyny artdyryp biler. Bu bolsa akymyň azalmagyna we energiýa sarp edilişiniň artmagyna getirer.
2. Suw çekiç hadysasy
Ortaça suw ýokaryk akanda, gözegçilik klapanynyň güýji we ortaça suwuň agyrlyk güýji turba geçirijide basyşy ýokarlandyrar we suw çekiç hadysasynyň döremegini aňsatlaşdyrar.