Kelebek klapanlary özleriniň ykjam dizaýny, netijeli akymy we tygşytly gözegçiligi sebäpli suwy arassalamak, nebit we gaz, HVAC we himiki gaýtadan işlemek ýaly pudaklarda giňden ulanylýar.
Şeýle-de bolsa, iň köp duş gelýän meseleleriň birikebelek klapanlarysyzmadyr. Syzmalar içerki (klapan oturgyjy arkaly) ýa-da daşarky (klapan sütüniniň ýa-da klapan göwdesiniň töwereginde) ýüze çykyp biler. Syzmalar kiçi ýa-da uly bolup biler, bu bolsa ulgamyň netijeliliginiň peselmegine ýa-da çynlakaý howpsuzlyk howplaryna, daşky gurşaw meselelerine ýa-da gymmat wagtly işlemeýän wagta sebäp bolýar.
Şonuň üçin, bu syzmalaryň esasy sebäplerini düşünmek we netijeli çözgütleri ornaşdyrmak klapanlaryň ygtybarly işlemegini üpjün etmek üçin örän möhümdir.
---
Kelebek klapanlarynyň syzmagynyň görnüşleri
Sebäplerine we çözgütlerine geçmezden ozal, ilki bilen kelebek klapanlaryndaky umumy syzmalary klassifikasiýa edeliň:
a. Içki syzma: Suwuklyk klapan ýapyk ýagdaýda bolanda onuň içinden geçýär, bu bolsa klapan oturgyjynyň ýa-da diskiň berk möhür emele getirip bilmeýändigini görkezýär.
b. Daşarky syzma: Suwuklyk klapan göwdesinden, adatça klapan ştiftiniň, gaplamasynyň ýa-da flanes birikmesiniň töwereginden çykyp, möhüri zaýalaýar.
Sızmalaryň iki görnüşi hem dizaýn, gurnama, işletme ýa-da tehniki hyzmat bilen baglanyşykly faktorlardan gelip çykyp biler.
Aşakda, her bir syzma görnüşi üçin esasy sebäpleri we degişli çözgütleri öwreneris.
---
1. Ýyrtylan ýa-da zaýalanan möhürler
Içki syzmalaryň umumy sebäbi klapan möhürleýji bölekleriniň (meselem, elastik astarlaryň ýa-da metal oturgyçlaryň) zaýalanmagydyr.
1.1 Sebäpler
- Materiallaryň zaýalanmagy: Korroziw suwuklyklara, ýokary temperatura ýa-da ultramelewşe şöhlelenmelere uzak wagtlap sezewar bolmak möhürleriň gatylaşmagyna, çatlamagyna ýa-da elastikliginiň ýitmegine sebäp bolup biler.
- Aşyndyryjy serişdeler: Gum, çagyl ýa-da başga bölejikleri öz içine alýan suwuklyklar wagtyň geçmegi bilen möhürleri poslaýar.
- Garramak: Hatda has az talap edilýän şertlerde hem, möhürler wagtyň geçmegi bilen tebigy ýagdaýda zaýalanýar we klapan diskine laýyk gelmek ukybyny peseldýär. Bu bolsa, elbetde, tebigy garramakdyr.
- Aşa köp aýlaw momenti: Saýlanan elektrik, pnewmatik we beýleki hereketlendirijileriň aýlaw momenti gaty uly we klapan diski ýapylanda klapan oturgyjyna gaty köp basyş edýär, bu bolsa klapan oturgyjynyň deformasiýasyna ýa-da hatda ýyrtylmagyna sebäp bolýar. El bilen işledilende-de, uly diametrli kelebek klapanlara aşa köp aýlaw momenti ulanmak klapan oturgyjynyň deformasiýasyna ýa-da zeper ýetmegine sebäp bolup biler.
1.2 Çözgütler
- Material saýlamak: Suwuklyga we iş şertlerine laýyk gelýän möhürleýji materiallary saýlaň. Mysal üçin, himiki garşylyk üçin PTFE, suw ulanylyşlary üçin EPDM we nebit esasly suwuklyklar üçin Viton ulanyň.
- Yzygiderli tehniki hyzmat: Möhürler döwülmezden öň olary barlamak we çalşyrmak üçin öňüni alyş tehniki hyzmat maksatnamasyny durmuşa geçiriň. Bu, esasanam, kyn şertlerde möhümdir.
- Gorag örtügi: Abraziw ulanylyşlarda, möhürleriň ömrüni uzaltmak üçin örtülen ýa-da berkidilen oturgyçly klapanlary ulanmagy göz öňünde tutuň.
- Öndürijini optimizirläň: Öndüriji tarapyndan berlen kebelek klapan moment maglumatlaryna laýyklykda, degişli momentli hereketlendirijini ýa-da moment goragly hereketlendirijini saýlaň. Mundan başga-da, el bilen işleýän wagtyňyz, artykmaç güýçden gaça durmaly. Zfa ynamly däl bolsaňyz, moment çäklendiriji tutawaçly ýa-da gurçuk dişli hereketlendirijini ulanyp biljekdigiňizi maslahat berýär.
- ---
2. Nädogry gurnama
Suw syzmagy köplenç klapanlary gurnamakdaky ýalňyşlyklar sebäpli ýüze çykýar we içki we daşarky möhürlere täsir edýär.
2.1 Sebäpler
- Ýalňyşlyk: Eger klapan turba bilen dogry deňleşdirilmedik bolsa, disk dogry oturmazlygy mümkin, bu bolsa içki syzmalara sebäp bolup biler.
- Ýeterlik moment: Flanş boltlarynyň ýeterlik derejede berklenmezligi klapan turbasynyň serhetinde daşarky syzmalara sebäp bolup biler.
- Aşa berkidilme: Aşa köp moment klapan göwdesiniň ýa-da oturgyjynyň deformasiýasyna sebäp bolup biler, bu bolsa diskiň doly ýapylmagyna päsgel berip we içki syzmalara sebäp bolup biler.
2.2 Çözgüt
- Deňleşdiriş barlagy: Gurnama wagtynda klapanyň turbanyň merkezinde ýerleşýändigine göz ýetirmek üçin deňleşdiriş guralyny ulanyň. Şeýle hem, diskiň turbanyň diwaryna degmezden erkin hereket edýändigini barlamak zerurdyr.
- Momentiň tehniki häsiýetnamasy: Flanşly boltlar üçin öndüriji tarapyndan maslahat berlen moment gymmatyna eýeriň we prokladkanyň deň derejede gysylmagyny gazanmak üçin kalibrlenen moment açaryny ulanyň.
- Prokladka saýlamak: Klapan we turba materiallary bilen utgaşýan ýokary hilli, ýokary elastik prokladkalary ulanyň. Şeýle hem, aşa köp basyşyň ýa-da boşluklaryň döremeginiň öňüni almak üçin prokladkanyň ölçeginiň laýykdygyna göz ýetiriň.
- ---
3. Diskiň interferensiýasy
Daş-töweregindäki turba ýa-da flanes bilen fiziki päsgelçilik sebäpli disk doly ýapylyp bilmeýän mahalynda içki syzma ýüze çykyp biler.
3.1 Sebäbi
- Turbanyň diametriniň gabat gelmezligi: Eger turbanyň ID-si gaty kiçi bolsa, ýapylanda disk turbanyň diwaryna degip biler.
- Flanş dizaýny: Galdyrylan ýüzli flanşlar ýa-da nädogry ölçegli birleşýän ýüzler diskiň hereket etmegine päsgel berip biler.
- Galyndylaryň ýygnanmagy: Klapanyň içinde ýygnanýan gaty maddalar ýa-da gabyklar diskiň dogry oturmagyna päsgel berip biler.
3.2 Çözgüt
- Gabat gelýändigini barlamak: Gurnamadan öň, klapan diskiniň diametriniň turba ID-si bilen gabat gelýändigini barlaň.
- Flanş sazlamasy: Diskiň boşlugyny üpjün etmek üçin tekiz flanşlary ýa-da prokladkalary ulanmak üçin ANSI ýa-da DIN ýaly standartlara eýeriň.
- Arassalaýyş işleri: Klapan işletmezden öň ulgamy hapa-hupalary aýyrmak üçin ýuwuň we geljekde toplanmagynyň öňüni almak üçin şertler mümkinçilik berse, ýokarky akymdaky süzgüçleri gurnaň.
4. Göwrüm gaplamasynyň şowsuzlygy
Daşarky syzma, adatça, klapan ştangasynyň töwereginde ýüze çykýar, bu bolsa suwuklygyň ok boýunça akmagynyň öňüni alýan gaplama ýa-da möhürler bilen baglanyşykly meseleler sebäpli ýüze çykýar.
4.1 Sebäbi
- Eşiklenme: Wagtyň geçmegi bilen, PTFE ýa-da grafit ýaly gaplama materiallary göwde hereketi ýa-da basyş sebäpli eşiklener.
- Temperatura üýtgemeleri: Termal giňelme we daralma prinsipine esaslanyp, temperaturanyň gaýtalanýan üýtgemeleri gaplamanyň kiçelmegine, gowşamagyna we hatda ýarylmagyna sebäp bolup biler.
- Nädogry sazlama: Eger gaplama bezi gaty boş bolsa, suwuklyk syzyp biler; eger ol gaty dar bolsa, klapan sütünine zyýan ýetirip ýa-da hereketi çäklendirip biler.
4.2 Çözgüt
- Gaplama tehniki hyzmaty: Eskirgan gaplama materiallaryny yzygiderli barlaň we çalşyryň.
- Temperatura şertleri: Ýokary gyzgynlyk üçin ulanylýan çeýe grafit materiallary ýaly ulgamyň temperatura aralygyna laýyk gelýän gaplama materiallaryny saýlaň.
- Beziň sazlanmagy: Beziň bezini öndüriji tarapyndan görkezilen momente berkidiň, sazlanandan soň syzmalary barlaň we aşa köp basyşdan gaça duruň.
---
5. Aşa köp basyş ýa-da temperatura
Iş şertleri klapanyň taslama çäginden geçende, syzma ýüze çykyp, içki we daşarky möhürlere täsir edip biler.
5.1 Sebäpler
- Aşa köp basyş: Klapan derejesindäki basyş klapan oturgyjyny ýa-da diskini deformasiýa edip, ony ýapmagy mümkin däl edip biler.
- Termal giňelme: Ýokary temperatura bölekleriň deň däl giňelmegine sebäp bolup, möhüriň könelmegine, ýumşamagyna ýa-da hatda kömürleşmegine sebäp bolup biler, bu bolsa möhür ýüzüniň oturyşyna täsir edip, möhüri gowşadyp ýa-da birikmede daşarky syzmalara sebäp bolup biler.
- Sowuk döwülme: -10 gradusdan aşak temperaturada möhür döwülip, ýarylyp, suw akmagyna sebäp bolup biler.
5.2 Çözgütler
- Degişli basyş we temperatura derejeleri: Maksimum ulgam şertlerinden ýokary basyş we temperatura derejeleri bolan klapanlary saýlaň we howpsuzlyk çäklerini göz öňünde tutuň.
- Basyşy gowşatmak: Aşa köp basyşyň öňüni almak üçin ýokarky akymdaky basyşy gowşatmak klapanyny ýa-da düzgünleşdirijini gurnaň.
- Izolýasiýa/ýyladyş: Doňmagyň öňüni almak üçin sowuk howa şertlerinde izolýasiýa örtüklerini ýa-da ýylylyk izlerini ulanyň.
5.3 Materialyň temperaturasyny deňeşdirmek tablisasy
Aşakda dürli materiallaryň möhürlerine laýyk gelýän media we temperatura aralyklary görkezilen.
| AT | ARZANLAMALAR | TEMPERATURA REÝTINGI |
|---|---|---|
| EPDM | Suw, agyz suwy, deňiz suwy, spirtler, organiki duzlaryň eremeleri, mineral kislotalaryň erginleri, mineral esaslaryň aşgarlylygy | -10℃-dan 110℃-a çenli |
| NBR | Mineral we ösümlik ýaglary, gaz, aromatik däl uglewodorodlar, haýwan ýaglary, ösümlik ýaglary, howa | -10℃-den 80℃-e çenli |
| WITON | Kislotalar, ýaglar, uglewodorodlar, ösümlik we mineral ýaglar, ýangyçlar | -15℃-den 180℃-e çenli |
| Tebigy rezin | Duzlar, duz turşusy, metal örtük erginleri, çygly hlor. | -10℃-den 70℃-e çenli |
| Silikon kauçuk | Pes we ýokary temperatura çydamly, iýmit üçin niýetlenen uglewodorodlar, kislotalar, esaslar, atmosfera maddalary | -10℃-dan 160℃-a çenli |
| PU | suw, hapa suwlar we deňiz suwy ýaly agressiw däl himiki ulanylyşlar | -29℃-dan 80℃-a çenli |
| HNBR | Suw, Agzyň suwy, Agaç suwlary. | -53℃-den 130℃-e çenli |
| Gipalon | Mineral kislotalaryň erginleri, organiki we organiki däl kislotalar, oksidleýji maddalar, | -10℃-den 80℃-e çenli |
| PTFE | suw, ýag, bug, howa, suspenziýalar we poslaýjy suwuklyklar | -30℃-dan 130℃-a çenli |
| SS+Grafit | Bug ulgamlary, himiýa we nebit senagatlary ýaly ýokary temperatura we ýokary basyşly gurşawlar. | -200°C-den 550℃-e çenli |
| SS+Stelite | ähli orta | -200°C-den 600°C-a çenli |
---
6. Kawitasiýa we korroziýa
6.1 Kawitasiýa näme?
Kawitasiýa klapanyň dropeller böleginde (meselem, kebelek plastinkasy bilen klapan oturgyjynyň arasynda) suwuk gurşawyň basyşynyň suwuklygyň bug basyşyna birden düşmegi netijesinde ýüze çykýar, bu bolsa suwuklygyň ýerli gazlaşmagyna we köpürjikleriň emele gelmegine getirýär. Bu köpürjikler suwuklyk bilen ýokary basyşly ýere geçende, olar çalt çöküp, şok tolkunlaryny we mikrojetleri döredýärler, bu bolsa öz gezeginde klapan möhürleýji ýüzüniň, klapan oturgyjynyň we klapan göwresiniň eroziýasyna we zeperlenmegine sebäp bolýar.
Kawitasiýa we korroziýa, esasan, öndürijilik meselesi bolsa-da, olar germetik ýüzüne zeper ýetirmek arkaly gytaklaýyn syzmalara sebäp bolup biler.
6.2 Korroziýa näme?
Korroziýa, kebelek klapanynyň material ýüzünde aşyndyryjy gurşawlar (kyslota, aşgar, duz ergini ýa-da ýokary temperaturaly bug ýaly) bilen uzak wagtlap gatnaşykda bolmagyň netijesinde ýüze çykýan himiki ýa-da elektrohimiki reaksiýalar netijesinde ýüze çykýar we netijede klapanyň möhürleýji ýüzüne, klapan sapyna, klapan oturgyjyna ýa-da klapan göwresine zeper ýetýär.
6.3 Sebäpler
- Ýokary basyş düşmesi: Basyşyň çalt üýtgemegi köpürjikleriň ýarylmagyna sebäp bolar, bu bolsa klapan diskini ýa-da klapan oturgyjyny posladar.
- Korroziw akym: Serişde metalyň ýüzüne gönüden-göni täsir edýän kislotalar, alkaliler, duzlar we ş.m. bar, bu bolsa möhürleýji ýüzüň we klapan göwresiniň ýuwaş-ýuwaşdan eremegine ýa-da korroziýasyna we inçelmegine sebäp bolýar.
- Aşyndyryjy serişdeler: Bölejikleri öz içine alýan ýokary tizlikli suwuklyklar wagtyň geçmegi bilen möhürleýji gyrany ezýär.
6.4 Çözgütler
- Akym gözegçiligi: Basym düşüşini azaltmak üçin klapan ölçeglerini dogry kesgitläň we ulgamyň talaplaryna laýyk gelmek üçin akym koeffisiýentini (Cv) hasaplamalaryny ulanyň.
- Materiallaryň täzelenmegi: Klapan diskleri we klapan oturgyçlary üçin poslamaýan polat ýa-da gaty ýüz örtükleri ýaly korroziýa garşy çydamly materiallary saýlaň.
- Ulgamyň dizaýny: Turbanyň diametrini artdyrmak ýa-da akymda basyşy peseldýän enjam goşmak arkaly akym tizligini azaldyň.
6.5 CV Bahasynyň Tablisasy
| Cv bahasy - Akym tizligi koeffisiýenti DN50-den DN1400-e çenli | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ölçegi (mm) | 10° | 20° | 30° | 40° | 50° | 60° | 70° | 80° | 90° |
| 50 | 0.1 | 5 | 12 | 24 | 45 | 64 | 90 | 125 | 135 |
| 65 | 0.2 | 8 | 20 | 37 | 65 | 98 | 144 | 204 | 220 |
| 80 | 0.3 | 12 | 22 | 39 | 70 | 116 | 183 | 275 | 302 |
| 100 | 0.5 | 17 | 36 | 78 | 139 | 230 | 364 | 546 | 600 |
| 125 | 0.8 | 29 | 61 | 133 | 237 | 392 | 620 | 930 | 1022 |
| 150 | 2 | 45 | 95 | 205 | 366 | 605 | 958 | 1437-nji ýyl | 1579-njy ýyl |
| 200 | 3 | 89 | 188 | 408 | 727 | 1202 | 1903-nji ýyl | 2854 | 3136 |
| 250 | 4 | 151 | 320 | 694 | 1237-nji ýyl | 2047 | 3240 | 4859 | 5340 |
| 300 | 5 | 234 | 495 | 1072 | 1911-nji ýyl | 3162 | 5005 | 7507 | 8250 |
| 350 | 6 | 338 | 715 | 1549-njy ýyl | 2761 | 4568 | 7230 | 10844 | 11917 |
| 400 | 8 | 464 | 983 | 2130 | 3797 | 6282 | 9942 | 14913 | 16388 |
| 450 | 11 | 615 | 1302 | 2822 | 5028 | 8320 | 13168 | 19752 | 21705 |
| 500 | 14 | 791 | 1674-nji ýyl | 3628 | 6465 | 10698 | 16931 | 25396 | 27908 |
| 600 | 22 | 1222 | 2587 | 5605 | 9989 | 16528 | 26157 | 39236 | 43116 |
| 700 | 36 | 1813-nji ýyl | 3639 | 6636 | 10000 | 14949 | 22769 | 34898 | 49500 |
| 800 | 45 | 2387 | 4791 | 8736 | 13788 | 20613 | 31395 | 48117 | 68250 |
| 900 | 60 | 3021 | 6063 | 11055 | 17449 | 26086 | 39731 | 60895 | 86375 |
| 1000 | 84 | 4183 | 8395 | 15307 | 24159 | 36166 | 55084 | 84425 | 119750 |
| 1200 | 106 | 5370 | 10741 | 19641 | 30690 | 46065 | 70587 | 107568 | 153450 |
| 1400 | 174 | 8585 | 17171 | 31398 | 49060 | 73590 | 112838 | 171710 | 245300 |
---
7. Önümçilik kemçilikleri
Käwagt syzmalar klapan gurluşyndaky kemçiliklerden döräp, ilkinji ulanyşda ýa-da synagda ýüze çykarylyp bilner.
7.1 Sebäpler
- Döküm kemçilikleri: Klapan göwdesindäki gözeneklik ýa-da ýaryklar daşarky syzmalara sebäp bolup biler.
- Möhürleme ýüzi bilen bagly meseleler: Diskiň ýa-da oturgyjyň deň däl işlenilmegi dogry möhürlenmegine päsgel berip, içki syzmalara sebäp bolup biler.
- Gurnama ýalňyşlyklary: Öndüriş wagtynda möhürleriň nädogry gurnalmagy ýa-da bölekleriň nädogry deňleşdirilmegi syzmalara sebäp bolup biler.
7.2 Çözgütler
- Hil kepilligi: ISO 9001 ýaly sertifikatlary bolan abraýly önüm öndürijilerden satyn alyň we syzma garşylygyny barlamak üçin basyş synagynyň hasabatyny (meselem, API 598-e laýyklykda) soraň.
- Gurnamadan öňki synag: Gurnamadan öň kemçilikleri anyklamak üçin gidrostatik ýa-da pnewmatik sızma synaglaryny geçiriň we näsaz enjamlary üpjün ediji tarapa gaýtaryň.
- Kepillik talaplary: Klapanyň önümçilik kemçiliklerini öz içine alýan kepillik bilen gelýändigine göz ýetiriň, şonda suw akmalary ir ýüze çykarylanda ony çalşyp bolýar.
---
8. Netije
Kelebek klapanysyzma, bu meseleleri çözmek üçin dogry klapany saýlamak, ünsli gurnamak, yzygiderli tehniki hyzmat etmek we ulgamy optimizirlemek gerek. Ulanyş üçin amatly materiallary saýlamak, gurnama görkezmelerine eýermek we iş şertlerine gözegçilik etmek arkaly ulanyjylar syzma töwekgelçiligini ep-esli azaldyp bilerler.
Kelebek klapanynyň sızmasyKynçylyklar dürli faktorlar sebäpli ýüze çykyp biler we dürli syzma görnüşleri üçin dürli çözgütler talap edilýär. Içki syzma ýa-da daşarky syzma bolsun, adatça, ol köne möhürler, gurnama ýalňyşlyklary, klapan diskiniň päsgelçiligi, klapan sütüniniň gaplama meseleleri, artykmaç basyş/temperatura, önümçilik kemçilikleri ýa-da poslama bilen baglanyşykly bolup biler. Kelebek klapanlarynyň syzma howpuny makul saýlamak, dogry gurnamak, yzygiderli tehniki hyzmat etmek we optimizirlenen işletme arkaly netijeli azaltmak mümkin. Möhüm ulanylyşlar üçin klapan öndürijilerine ýa-da ulgam inženerlerine maslahat bermek syzmasyz işlemegi has-da üpjün edip we ulgamyň howpsuzlygyny we işletme netijeliligini ýokarlandyryp biler.



