Klapan suwuklyk geçirijisiniň dolandyryş enjamydyr. Onuň esasy wezipesi geçirijiniň gurşawyň aýlanyşygyny birikdirmek ýa-da kesmek, gurşawyň akym ugruny üýtgetmek, gurşawyň basyşyny we akymyny sazlamak weulgamda dürli uly we kiçi klapanlary goýuň. Turbanyň kadaly işlemegi üçin möhüm kepillik weenjamlar.
Suw arassalaýjy klapanlaryň birnäçe umumy görnüşleri bar:
1. Derweze klapany.
Ol iň köp ulanylýan açylýan we ýapylýan klapan bolup, turba geçirijisindäki gurşawy birikdirmek (doly açmak) we kesmek (doly ýapmak) üçin derwezeden (açylýan we ýapylýan bölek, derweze klapanynda açylýan we ýapylýan bölek derweze, klapan oturgyjy bolsa derweze oturgyjy diýlip atlandyrylýar) peýdalanýar. Ony gaz geçirijisi hökmünde ulanmaga rugsat berilmeýär we ulanylanda derwezeniň biraz açylmagyndan gaça durmaly, sebäbi ýokary tizlikli akýan gurşawyň eroziýasynyň möhürleýji ýüzüniň zeperlenmegini çaltlaşdyrar. Derweze derweze oturgyjynyň kanalynyň merkezi çyzygyna perpendikulýar tekizlikde ýokary we aşak hereket edýär we turba geçirijisindäki gurşawy derweze ýaly kesýär, şonuň üçin oňa derweze klapany diýilýär.
Aýratynlyklar:
1.Akym garşylygy az. Klapan göwdesiniň içindäki orta kanal göni geçýär, orta göni çyzyk boýunça akýar we akym garşylygy az.
2.Açylanda we ýapylanda zähmeti az tygşytlaýar. Ol degişli klapana görä, açyk ýa-da ýapyk bolany üçin, derweze hereketiniň ugry gurşawyň akym ugruna perpendikulýardyr.
3.Uly beýiklik we uzak açylyp-ýapylýan wagt. Derwezäniň açylyp-ýapylýan hereketi artýar we tizligiň peselmegi wint arkaly amala aşyrylýar.
4. Suw çekiçiniň hadysasy aňsatlyk bilen ýüze çykmaýar. Sebäbi ýapylma wagtynyň uzak bolmagydyr.
5. Suw nasosyň islendik ugry boýunça akyp bilýär we gurnamak amatly. Derweze klapan kanalynyň suw nasosy örän amatly.
6. Gurluş uzynlygy (gabygyň iki birikdiriji uj ýüzleriniň arasyndaky aralyk) kiçi.
7. Möhürleýji ýüzi aňsatlyk bilen geýilýär. Açylyş we ýapylyş täsirlenende, derweze plastinkasynyň we klapan oturgyjynyň iki möhürleýji ýüzi sürtülýär we biri-birine garşy süýşýär. Orta basyşyň täsiri astynda aşynma we geýilme aňsatlyk bilen ýüze çykýar, bu bolsa möhürleýjiligiň işine we tutuş hyzmat möhletine täsir edýär.
8. Bahasy gymmatrak. Kontakt möhürleýji ýüz alamatyny işläp düzmek has çylşyrymly, esasanam derweze oturgyjyndaky möhürleýji ýüzi işläp düzmek aňsat däl.
2. Şar görnüşli klapan
Globus klapany, turba geçirijisiniň açylmagyny we ýapylmagyny dolandyrmak üçin disk oturgyjynyň (klapan oturgyjynyň) kanalynyň merkezi çyzygy boýunça hereket etmek üçin diski (globus klapanynyň ýapylýan bölegi disk diýilýär) ulanýan ýapyk zynjyrly klapandyr. Globus klapanlary, adatça, görkezilen standart aralykda dürli basyşlarda we temperaturalarda suwuk we gaz görnüşli serişdeleri daşamak üçin amatlydyr, ýöne gaty çökündi ýa-da kristallaşma saklaýan suwuklyklary daşamak üçin amatly däl. Pes basyşly turba geçirijisinde, duralga klapany turba geçirijisindäki gurşawyň akymyny sazlamak üçin hem ulanylyp bilner. Gurluş çäklendirmeleri sebäpli, globus klapanynyň nominal diametri 250 mm-den aşakdyr. Eger ol ýokary orta basyşly we ýokary akym tizligi bolan turba geçirijisinde bolsa, onuň möhürleýji ýüzi çalt köneler. Şonuň üçin, akym tizligini sazlamak zerur bolanda, drossel klapany ulanylmaly.
Aýratynlyklar:
1.Möhürleýji ýüzüniň aşynmagy we sürtülmegi çynlakaý däl, şonuň üçin iş has ygtybarly we hyzmat möhleti uzak.
2. Möhürleýji ýüzüniň meýdany kiçi, gurluşy deňeşdirme boýunça ýönekeý we möhürleýji ýüzüni öndürmek üçin zerur bolan adam-sagat we möhürleýji halka üçin zerur bolan gymmatly materiallar derweze klapanynyňkydan az.
3. Açylanda we ýapylanda diskiň urgy kiçi bolýar, şonuň üçin öçüriji klapanyň beýikligi kiçi bolýar. Işletmek aňsat.
4. Diski hereketlendirmek üçin sapak ulanylsa, birden açylyp-ýapylmaz we "suw çekiç" hadysasy aňsatlyk bilen ýüze çykmaz.
5. Açylyş we ýapylyş momenti uly, açylyş we ýapylyş bolsa köp zähmet talap edýär. Ýapylanda, diskiň hereket ugry orta hereket basyşynyň ugruna ters bolýar we orta hereketiň güýjüni ýeňip geçmeli bolýar, şonuň üçin açylyş we ýapylyş momenti uly bolýar, bu bolsa uly diametrli globus klapanlarynyň ulanylyşyna täsir edýär.
6. Akym garşylygynyň uly bolmagy. Ähli görnüşli kesiji klapanlaryň arasynda kesiji klapanyň akym garşylygy iň ulusydyr. (Orta kanal has öwrümli)
7. Gurluşy has çylşyrymly.
8. Serişdäniň akymynyň ugry bir taraply. Serişdäniň aşakdan ýokary akyşyny üpjün etmeli, şonuň üçin serişdäniň bir tarapa akmagy zerurdyr.
Indiki makalada, suw arassalaýjy klapanlardaky eýýäm näsazlyklara we tehniki hyzmata sezewar bolýan kebelek klapanlary we gözegçilik klapanlary barada gürrüň ederis.