Kelebek klapanynyň klapan oturgyjy kelebek klapanynyň içinde esasy möhürleýji bölekdir. Onuň esasy wezipesi klapan ýapylanda, orta akmanyň öňüni almak üçin kelebek plastinkasyna (klapan diskine) degmek we möhürleýji ýüz emele getirmekdir. Hususan-da,kelebek klapan oturgyjyklapan göwdesiniň içki diwaryna gurnalyp ýa-da gowy möhürleýji täsir gazanmak üçin onuň materialyna we gurluşyna daýanyp, kebelek plastinka bilen birleşdirilip bilner.
1. Kelebek klapan oturgyçlarynyň klassifikasiýasyna giriş
1. 1 Material boýunça klassifikasiýa
A. Elastik ýumşak klapan oturgyjy
Adatça rezin, silikon, politetrafloroetilen (PTFE) ýaly materiallara degişlidir.
Artykmaçlyklary: gowy möhürleme öndürijiligi, çalt jogap beriş, pes temperatura, pes basyş we pes korroziýa serişdeleri üçin amatly (PTFE-den başga).
Kemçilikleri: aşynma garşylygy pes, hyzmat möhleti materialyň könelmegi bilen çäklendirilýär.
B. Metal klapan oturgyjy
Dat almaýan polatdan, uglerod polatdan ýa-da beýleki metal materiallardan ýasalýar.
Artykmaçlyklary: ýokary temperatura garşylygy, ýokary basyş garşylygy, güýçli aşynma garşylygy, agyr iş şertleri üçin amatly.
Kemçilikleri: metalyň metala berkidilmegi üçin ýokary talaplar, işleme takyklygynyň we gurnamanyň berk talaplary.
C. Kompozit klapan oturgyjy
Metallyň we ýumşak materiallaryň artykmaçlyklaryny birleşdirýär, adatça metal gurluşyny grafit ýaly elastik materiallar bilen örtýär.
Ol diňe bir gowy möhürleme işini üpjün edip bilmez, eýsem aşynma garşylygyny we hyzmat ömrüni hem gowulandyryp biler.
1.2. Gurluş görnüşi boýunça klassifikasiýa
A. Gaty arka oturgyç
Klapan oturgyjy we arka bölegi bitewi görnüşde, ýönekeý gurluşa eýe we möhürleýji ýüzi klapan göwdesine berk gabat gelýär.
Munuň kemçiligiberk arka klapan oturgyjyklapan oturgyjy könelenden ýa-da könelenden soň, çalşyrmak üçin tutuş kebelek klapanyny sökmeli bolýar.
B. Aýrylyp bilinýän ýumşak oturgyç
Theýumşak klapan oturgyjykepderi şekilli dizaýny kabul edýär we ony söküp, aýratynlykda çalşyp bolýar.
Artykmaçlygy, kebelek klapanynyň tutuşlygyna hyzmat etmegiň we hyzmat möhletini uzalmagyň aňsatlygydyr.
1.3. Ýörite dizaýna laýyklykda
A. Goşa eksentrik kelebek klapan
Kelebek plastinkasy ýapyk wagty klapan oturgyjy bilen degýän sürtülmäni azaltmak üçin iki eksentrik ok boýunça hereket edýär.
Artykmaçlyklary aşynmagyň azalmagy, klapan oturgyjynyň ömrüniň uzaldylmagy we möhürleme işiniň gowulanmagydyr.
B. Üçlü eksentrik kelebek klapan
Iki esse eksentriklige esaslanýan goşmaça dizaýn, kelebek plastinkasynyň we metal klapan oturgyjynyň metaldan metala takyk gatnaşygy üpjün etmäge mümkinçilik berýär.
Ol hakyky nol sızma täsirine ýetip bilýär we ýokary talap edilýän iş şertlerine (ýokary temperatura we ýokary basyşly serişdeler ýaly) laýyk gelýär.
Klapan oturgyçlarynyň dürli görnüşleri dürli fiziki we himiki häsiýetlere eýedir we dürli iş şertleri üçin amatlydyr. Bu makalada biz esasan elastik klapan oturgyçlarynyň esasy görnüşlerini, işini we ulanylyşyny öwrenýäris we deňeşdirýäris.
Bazarda giňden ulanylýan elastik klapan oturgyçlary NBR, EPDM, VITON (FKM), tebigy kauçuk (NR), silikon (silikon kauçuk), poliuretan (PU), gidrogenleşdirilen nitril kauçuk (HNBR), HYPALON (CSM), PTFE:
2. Klapan oturgyjynyň materialynyň häsiýetleriniň deňeşdirilmegi
| Material | NBR (Nitril kauçuk) | EPDM (Etilen Propilen Dien Monomer Rezin) | VITON (FKM/Ftorokarbon kauçugy) | NR (Tebigy kauçuk) | Silikon kauçuk | PU (Poliuretan) | HNBR (Gidrogenleşdirilen Nitril Rezin) | HIPALON (CSM/Hlorsulfonlaşdyrylan polietilen kauçuk) | PTFE (Politetrafloroetilen, Teflon) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ýaga garşylyk | Ajaýyp | Garyp | Ajaýyp (ýangyçlara we himiki maddalara garşy durýar) | Garyp | Garyp | Ortaça | Ajaýyp (ýaga, ýangyç we sürtgü materiallaryna garşylyk görkezýär) | Ortaça | Ajaýyp (iň gowy himiki garşylyk) |
| Himiki garşylyk | Ortaça, ýumşak kislotalara we esaslara garşylyk görkezýär | Ajaýyp (kislotalara, esaslara we oksidleýjilere garşy durýar) | Ajaýyp (kislotalara, esaslara, organiki erginlere garşylyk görkezýär) | Ortaça | Ajaýyp (okislendirijilere garşy durýar, zäherli däl) | Ortaça | Gowy (ýumşak kislotalara we esaslara garşy durýar) | Ajaýyp (kislotalara, esaslara we oksidleýjilere garşy durýar) | Ajaýyp (ähli himiki maddalara garşy durýar) |
| Temperatura aralygy (°C) | -30 ~ 100 | -40 ~ 120 (gysgaça 150-ä çenli) | -20 ~ 200 | -50 ~ 70 | -60 ~ 230 | -30 ~ 80 | -40 ~ 150 | -40 ~ 130 | -200 ~ 260 |
| Eginmäge garşylyk | Gowy | Ortaça | Gowy | Ajaýyp (ýokary derejede aşynma garşylygy) | Ortaça | Ajaýyp (eň gowy aşynma garşylygy) | Ajaýyp | Gowy | Erbet (aňsatlyk bilen könelýär) |
| Suwa garşylyk | Ortaça | Ajaýyp (gyzgyn suw we bug üçin amatly) | Ortaça | Gowy | Ajaýyp (azyk üçin niýetlenen) | Ortaça | Gowy | Ajaýyp | Ajaýyp (suw geçirmeýän) |
| Howa şertlerine garşylyk (UB/Ozon) | Garyp (aňsat garraýar) | Ajaýyp (howa şertlerine ýokary derejede çydamly) | Gowy | Ortaça | Ajaýyp (howa şertlerine çydamlylygy ýokary) | Ortaça | Ajaýyp (howa şertlerine ýokary derejede çydamly) | Ajaýyp (howa şertlerine ýokary derejede çydamlylyk) | Ajaýyp (UV we garrama garşylyk) |
| Çeýelik | Gowy | Ajaýyp | Ortaça | Ajaýyp | Ajaýyp | Gowy | Ajaýyp | Gowy | Gaty (pes sürtülme) |
| Esasy ulanylyşlar | Ýangyç, sürtgüç ýagy, gidrawliki ýag ulgamlary, senagat möhürleri | Suw üpjünçiligi we drenaj ulgamlary, himiki turbageçirijiler, bug ulgamlary, daşarky enjamlar | Ýokary temperaturaly himiki ulanylyşlar, ýangyç ulgamlary, aerokosmos, nebithimiýa önümleri | Magdançylyk, aşynmaga çydamly enjamlar, mehaniki örtükler | Azyk önümleri, derman serişdeleri, elektronika möhürleme, ýokary we pes temperatura ulanylyşlary | Mehaniki möhürleme, aşynmaga çydamly enjamlar, magdançylyk, gidrawliki ulgamlar | Nebithimiýa önümleri, awtoulag senagaty, ýokary temperaturaly ýag möhürleri | Himiýa senagaty, aşyndyryjy gurşawlar, daşarky enjamlar, ozon gatlagyna çydamly möhürleme | Güýçli aşyndyryjy himiki maddalar, derman serişdeleri, azyk önümleri üçin möhürlemek, ýokary temperatura möhürlemek |
3. Klapan oturgyçlarynyň materiallary üçin amatly iş şertleri
| Material | Ýangyç/Nebit garşylygy | Kislota/esas garşylygy | Ýokary temperatura garşylygy | Pes temperatura garşylygy | Suwa garşylyk | Eginmäge garşylyk | Howa şertlerine garşylyk (Açyk howa, Ozon) | Azyk derejesindäki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| NBR | ✔ | ❌ | ❌ | ❌ | ❌ | ✔ | ❌ | ❌ |
| EPDM | ❌ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ❌ | ✔ | ✔ |
| WITON | ✔ | ✔ | ✔ | ❌ | ❌ | ✔ | ✔ | ❌ |
| NR | ❌ | ❌ | ❌ | ✔ | ✔ | ✔ | ❌ | ❌ |
| Silikon | ❌ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ❌ | ✔ | ✔ |
| PU | ❌ | ❌ | ❌ | ❌ | ❌ | ✔ | ❌ | ❌ |
| HNBR | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ❌ |
| HIPALON | ❌ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ❌ |
| PTFE | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ❌ | ✔ | ✔ |
4. Materiallary saýlamak boýunça maslahatlar
· Ýangyç, nebit ýa-da gidrawliki nebit ulanylyşlary üçin → NBR, HNBR, VITON
· Kislota/esas we himiki garşylyk üçin→ EPDM, HYPALON, VITON, PTFE
· Ýokary temperatura garşylyk görkezmek üçin (>150°C)→ VITON, Silikon, HIPALON, PTFE
· Pes temperatura üçin (<-40°C)→ NR, Silikon, PTFE
· Ýokary aşynma we aşynma garşylygy üçin (magdançylyk, maşyn gurluşygy) → NR, PU, HNBR
· Agzyň suwy we iýmit üçin ulanylýan serişdeler üçin → EPDM, Silikon, PTFE
· Daşarky we ozon garşylygy üçin → EPDM, HYPALON, Silikon, PTFE
5. Netije
· NBR (Nitril kauçuk): Ýangyç, gidrawliki ýag ýaly nebit esasly ulanylyşlar üçin iň gowusy, ýöne ýokary temperatura we kislotalar/esaslar üçin ýaramsyz.
· EPDM (Etilen Propilen Rezin): Suwy arassalamak, himiki we bug ulgamlary üçin ideal; howa şertlerine ýokary derejede çydamly, ýöne ýaglara çydamly däl.
· VITON (Ftoruglerodly kauçuk): Ýokary temperatura, güýçli kislotalar/esaslar we ýangyç ulanylyşlary üçin ajaýyp.
· NR (Tebigy kauçuk): Ýokary derejede aşynma garşylygy, magdan senagatynda we maşynlarda ulanylýar, ýöne himiki maddalara çydamly däl.
· Silikon kauçuk: Ýokary/pes temperatura, iýmit üçin howpsuz ulanyşlar üçin ajaýyp, ýöne aşynma garşylygy ýok.
· PU (Poliuretan): Gidrawliki möhürlerde we magdançylyk işlerinde ulanylýan, aşynma garşylygy üçin iň gowy.
· HNBR (Gidrogenleşdirilen Nitril Rezin): Nebit-himiýa senagatynda ulanylýan, ýokary temperaturada we aşynmada NBR-den has gowy.
· HYPALON (CSM/Hlorsulfonlaşdyrylan polietilen kauçuk): Kislota/esas garşylygy we howa şertlerine garşylyk görkezmek üçin iň gowusy, himiki we ozon gatlagyna çydamly möhürlemek üçin ideal.
· PTFE (Politetrafloroetilen): Himiki taýdan iň çydamly, ýokary temperatura, aşyndyryjy gurşawlar we azyk önümlerini gaýtadan işlemek üçin ideal.